شب یلدا و تاریخچه و فلسفه شب چله در جشن ایران

شب یلدا و تاریخچه و فلسفه شب چله در جشن ایران

«تاریخچه و فلسفه شب یلدا»

شب یلدا، شبی که ریشه در فرهنگ کهن ایرانی دارد.

تاریخچه و فلسفه شب یلدا



  شب یلدا، شبی که ریشه در فرهنگ کهن ایرانی دارد.

از زمانهای قدیم، مردمان ایرانی و بسیاری از جوامع دیگر، در آغاز فصل زمستان مراسمی‌ را جشن می گیرند که در میان اقوام گوناگون، نام‌های مختلفی دارد…

در ایران و سرزمین‌های هم‌فرهنگ همسایه، از شب آغاز زمستان با نام «شب چله» یا «شب یلدا» نام می‌برند؛ که همزمان با شب انقلاب زمستانی میباشد. شب یلدا شبی بیادماندنی برای ایرانیان میباشد…

گرچه امروزه بعضی به اشتباه بر این باورند که مراسم شب چله برای رفع نحوست بلندترین شب سال برگزار می‌گردد؛ اما می‌دانیم که در باورهای کهن ایرانی هیچ روز و شبی، نحس و بد یمن، شناخته نمی‌شده است. (جشن شب چله، مانند بسیاری از آیین‌های ایرانی، ریشه در رویدادی کیهانی دارد.)

 

بت های قلبت را بشکن

 

خورشید در حرکت سالانه خود، در آخر پاییز، به پایین‌ترین نقطه افق جنوب شرقی می‌رسد؛ که موجب کوتاه شدن طول روز و افزایش زمان تاریکی شب می‌گردد. اما از آغاز زمستان یا انقلاب زمستانی، خورشید بار دیگر بسوی شمال شرقی باز می‌گردد که نتیجه آن افزایش روشنایی روز و کاهش شب است. (به تعبیر دیگر، در شش‌ماهه آغاز تابستان تا آغاز زمستان، در هر شبانه‌روز خورشید کمی پایین‌تر از محل پیشین خود در افق طلوع می‌کند تا در نهایت در آغاز زمستان به پایین‌ترین حد جنوبی خود با فاصله ۵/۲۳ درجه از شرق یا نقطه اعتدالین برسد.)

 

در گذشته، آیین‌هایی در این زمان برگزار می‌شده است که یکی از آنها جشنی شبانه و بیداری تا صبح و تماشای طلوع خورشید تازه متولد شده، بوده است. جشنی که از لازمه‌های آن، حضور کهنسالان و بزرگان خانواده، به نماد کهنسالی خورشید در پایان پاییز بوده است، و همچنین خوراکی‌های فراوان برای بیداری درازمدت که همچون انار و هندوانه و سنجد، به رنگ سرخ خورشید باشند…

راز خوشبختی انسان

 

بسیاری از ادیان نیز به شب چله مفهومی ‌دینی دادند. در آیین میتـرا (و بعدها با نام کیش مهر)، نخستین روز زمستان به نام «خوره روز» (خورشید روز)، روز تولد مهر و نخستین روز سال نو بشمار می‌آمده است و امروزه کارکرد خود را در تقویم میلادی که ادامه گاهشماری میترایی میباشد و حدود چهارصد سال پس از مبدأ میلادی به وجود آمده؛ ادامه می‌دهد. فرقه‌های گوناگون عیسوی، با تفاوت‌هایی، زادروز مسیح را در یکی از روزهای نزدیک به انقلاب زمستانی می‌دانند و همچنین جشن سال نو و کریسمس را همچون تقویم کهن سیستانی در همین هنگام برگزار می‌نمایند… 

 

زندگی محترمانه

 

«حافظ در شب یلدا»

 

بطور معمول، در شب یلدا رسم بر این است که صاحب‌خانه، دیوان حافظ را به بزرگتر فامیل می‌دهد. سپس هر یک از میهمانان نیت کرده و بزرگِ مجلس، این جمله را می‌گوید و تفعلی به گنجینه حافظ می‌زند: «ای حافظِ شیرازی/ تو محرم هر رازی/ بر ما نظر اندازی/ قسم به قرآن مجیدی که در سینه داری…» یا هر چیزی شبیه به این. این رسم یکی از رسوم پرطرفدار شب یلدا میباشد؛ که امروزه با فن‌آوری روز نیز به‌روز شده. به طوری که در بعضی خانواده‌ها به جای کتاب حافظ، از فال‌نامه، نرم‌افزار تفعل مجازی در رایانه، پایگاه‌های اینترنتی ویژه فال، نرم‌افزارهای ویژه تلفن همراه، سامانه پیام کوتاه یا پیامک و… برای انجام این رسم استفاده می‌نمایند که سرگرمی ‌خوبی برای خانواده‌ها در این شب بلند سال میباشد…
 
جشن یلدا در ایران امروز

 

شب یلدا فقط دور هم‌نشینی و مرور خاطره‌ها نیست، علاوه بر آداب و رسوم فوق شامل رسوم تغذیه‌ای خاص خود نیز میباشد.


«فلسفه خوراکی‌های شب یلدا»

جشن شب یلدا در ایران امروز نیز با گرد هم آمدن و شب‎نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می‎گردد. آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه جنبهٔ نمادی دارند و نشانهٔ برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی ‌میباشند. در شب یلدا هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ رسم میباشد. (حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پری آن، آینده‌گویی می‌کنند.)

 
یلدای ایرانی، شبی که خورشید از نو زاده می‌شود. یلدا در افسانه‌ها و اسطوره‌های ایرانی حدیث میلاد عشق میباشد؛ که هر سال در «خرم روز» تکرار میگردد.  ماه دلداده مهر است و این هر دو سر بر کار خود دارند که زمان کار ماه شب است و مهر روزها بر می‌آید. ماه بر آن است که سحرگاه، راه بر مهر ببندد و با او در آمیزد، اما همیشه در خواب می‌ماند و روز فرا می‌رسد که ماه را در آن راهی نیست. سرانجام ماه تدبیری می‌اندیشد و ستاره ای را اجیر می‌کند، ستاره ای که اگر به آسمان نگاه کنی همیشه کنار ماه قرار دارد و عاقبت نیمه شبی ستاره، ماه را بیدار می‌کند و خبر نزدیک شدن خورشید را به او می‌دهد…

ماه به استقبال مهر می‌رود و راز دل می‌گوید و دلبری می‌کند و مهر را از رفتن باز می‌دارد. در چنین زمانی است که خورشید و ماه کار خود را فراموش می‌کنند و عاشقی پیشه می‌کنند و مهر دیر بر می‌آید و این شب، «یلدا» نام می‌گیرد. از آن زمان هر سال مهر و ماه تنها یک شب به دیدار یکدیگر می‌رسند و هر سال را فقط یک شب بلند و سیاه و طولانی است که همانا شب یلداست

در زمان ابوریحان بیرونی به دی ماه، «خور ماه» (خورشید ماه) نیز می‌گفتند که نخستین روز آن خرم روز نام داشت و ماهی بود که آیین‌های بسیاری در آن برگزار می‌شد. از آن جا که خرم روز، نخستین روز دی ماه، بلندترین شب سال را پشت سر دارد پیوند آن با خورشید معنایی عمیق پیدا میکند. ازپس بلندترین شب سال که یلدا نامیده می‌شود خورشید از نو زاده می‌شود و طبیعت دوباره آهنگ زندگی ساز می‌کند و خرمی‌ جهان را فرا می‌گیرد.

 

ملاقات خدا

 

«فلسفه خوراکی‌های شب یلدا»

شب یلدا فقط دور هم‌نشینی و مرور خاطره‌ها نیست، علاوه بر آداب و رسوم فوق شامل رسوم تغذیه‌ای خاص خود نیز میباشد.

در ایران باستان برای دی ماه چهار جشن بود، که شامل روزهای اول، هشتم، پانزدهم و بیست و سوم این ماه بود. اما امروزه ایرانیان تنها نخستین روز دی ماه، یعنی طولانی ترین شب اول زمستان را که آخرین شب پاییز، پایان قوس و آغاز جدی است- جشن می‌گیرند…

 در شب یلدا هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ رسم میباشد. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پری آن، آینده‌گویی می‌کنند.

جشن یلدا در ایران امروز

گذشتگان اعتقاد داشتند، که در این شب فرشته بدی‌ها (اهریمن) با فرشته خوبی‌ها (امشاسپندان) به جنگ می‌پردازد و در این نبرد طولانی فرشته خوبی‌ها اهریمن را شکست می‌دهد و صبح، پس از زاده شدن دوباره خورشید (پیروزی روشنایی بر تاریکی) آغاز می‌گردد…

 

اما شب یلدا فقط دور هم‌نشینی و مرور خاطره‌ها نیست، علاوه بر آداب و رسوم فوق شامل رسوم تغذیه‌ای خاص خود نیز است…

انتخاب کردن مواد غذایی خاصی از بین سایر مواد غذایی و تأکید برقرار دادن این مواد غذایی بر سر سفره شب یلدا نه تنها یک رسم، بلکه نکات تغذیه ای خاصی را بدنبال دارد، که در اینجا به این نکات می‌پردازیم:

*هندوانه؛ یکی از ارکان سفره شب یلدا، میوه هندوانه میباشد که همیشه به شیوه‌های جذابی تزیین می‌شود، اما چرا هندوانه؟

 

یلدای ایرانی، شبی که خورشید از نو زاده می‌شود. یلدا در افسانه‌ها و اسطوره‌های ایرانی حدیث میلاد عشق میباشد؛ که هر سال در «خرم روز» تکرار میگردد.

دور هم بودن در شب یلدا و انجام صله رحم، موجب افزایش صمیمیت و محبت در نزد اعضای خانواده

هندوانه یادآور گرمای تابستان و حرارت است. باور بر این است، اگر مقداری هندوانه در شب یلدا بخورید در سراسر زمستان طولانی، سرما و بیماری بر شما غلبه نخواهد کرد و این باور، با خواص هندوانه که سرشار از ویتامین های A و B و C می‌باشد مطابقت دارد…

*انار؛ این میوه در سفره شب یلدا نماد شادی و زایش میباشد. انار میوه‌ای که از قدیم از آن به عنوان میوه‌ای خون ساز نام میبردند. به افرادی که رنگی مهتابی و از نظر جثه رنجور بودند، توصیه می‌شد که آب انار بنوشند…

*آجیل؛ آجیل شب یلدا شامل پسته، بادام، گردو، فندق و در بعضی مناطق کشور از میوه های خشک نیز به عنوان آجیل شب یلدا استفاده می‌شود. آجیل به عنوان سالم‌ترین تنقلات شناخته شده و دارای فیبر بالاست که در درمان یبوست، چاقی، انواع سرطان‌ها از جمله سرطان معده و روده بسیار مؤثر است.

*در پایان، ذکر این نکته نیز بسیار مهم میباشد، که دور هم بودن در شب یلدا و انجام صله رحم، موجب افزایش صمیمیت و محبت در نزد اعضای خانواده، رفع کدورتها و در نتیجه ایجاد یک حس و حال مثبت در مغز و روح انسان می‌شود، پس شب یلدا تنها طولانی‌ترین شب سال نخواهد بود بلکه می‌توان از آن به عنوان یک شب با خواص روحی و تغذیه‌ای فراوان نام ببریم…

منبع: همشهری

 

قانون کارما

 

دانلود آمار جمعیت و خانوار شهرستان‌های کشور به ترتیب استان بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰

راز خوشبختی و راه سعادت انسانعالی ترین هدف خلقت(ادمک های اطراف تو)بت های همیشگی قلبت رو بشکنمعنای خوشبختی واقعیحقوق حیوانات(حمایت از حقوق حیوانات)زنا زاده هم،جانشین خدا بر زمینه دختر و پسر زیر بیست سال– کودک آزارییک خبر وحشتناک(روابط نا مشروع خانوادگی)خدا ظالم نیستپولدار شدنحاجت روا شدن(اجابت دعا)چگونه پولدار شدن سعادت مند شویم شهر اهر-شهر تبریزشهر مراغهشهر مرند-شهر بناب-شهر شبسترشهرستان جلفا-شهرستان هشترودشهر میانه-شهر ملکانشهر سرابشهر آذرشهرشهرستان کلیبر-استان اذربایجان شرقی-استان اذربایجان غربیشهرستان ارومیهشهر مهاباد-شهرستان سلماس-شهرستان خویشهر میاندوابشهرستان نقده-ایستا روستای مرموز در قلب ایرانشهرستان طالقان-شهرستان نظرآباد-شهر ساوجبلاغ(هشتگرد)- شهرستان اقلیدشهرسورمقاستان البرز(شهر کرج)شهرستان آبادهشهرستان مرودشت-شهر شیراز-استان فارس-ضعف اعصاب-ارامش اعصاب-محمد شهر کرجماهدشت کرج-مشکین دشت کرج-کمالشهر کرج-چهار باغ کرج- شهر جدید هشتگرد-شهرستان فیروز آبادشهر جهرمشهر کازرونشهر ارسنجانشهر دارابشهر پاسارگادشهر بوانات شهرستان استهبانشهر خرامهشهر خرم بیدشهر خنج-شهر زرین دشت-شهر سپیدانشهر سروستان-شهرستان فراشبندشهر فساشهر قیروکارزین-شهرستان کوارشهرستان گراششهرستان لارستانشهر لامرد-شهرستان ممسنیشهرستان نی ریزاستان گیلانشهر فومنشهر آستاراشهرستان رودبارشهر رودسرشهر لاهیجانشهرستان آستانه اشرفیهشهر بندر انزلیشهر رشتشهر لنگروداستان سمنانشهرستان دامغانشهرستان شاهرودشهرستان گرمسارشهرستان مهدیشهرشهر ایوانکی-شهر آراداناستان مازندران-شهرستان آملشهر چالوسشهر محمودآبادشهر رامسر-شهرستان نورشهر بابلشهر ساریشهر قائمشهر-شهر بهشهرشهر تنکابنشهر نوشهرشهر نکاجزیره زیبای کیشافتتاحیه واختتامیه فوتبال جام جهانی ۲۰۱۴-شهر همدان و غار علیصدر-شهر نهاوند-رژیم لاغری-تناسب اندام-کاهش وزن-شهرستان نمک آبرود-شهرستان اسدآباد-معلم کیست-آب کردن چربیهای شکمی-فلسفه شب یلدا- بیمه معلم-رژیم چاقی برای لاغرها-وظایف معلم-راز لاغری و کاهش وزن-راز چای سبز و لاغری-راز موفقیت معلم موفق-چگونه چاق شویم-چگونه معلمی باشیم-کاهش وزن سریع-معلمان فعال و موفق-ویژگی معلمین نمونه-تاریخ آزمون استخدام معلمین شرکتی-معلمین خلاق-لاغری در یک هفته-ثبت نام معلمین-شهرستان شهسوار-غلبه بر وسوسه خوردن خوراکیها-طب سوزنی و لاغری-با نخوردن لاغر نمیشوید-۱۵ پیشنهاد برای لاغری سریع-بیمه عمر و سرمایه گذاری معلم-بیمه طلایی معلم-شرکت بیمه معلم-رسالت و مقام معلم-بیمه اشخاص و معلم-شهرستان ملایر-بیمه آرامش خانواده معلم-بیمه معلم ویژه فرهنگیان-بیمه های حوادث-بیمه مکمل گروهی معلم-بیمه درمان مسافران خارج از کشور-مزایای بیمه معلم-راه حلی برای چاق شدن-شناخت استعداد دانش آموزان- دیدنیهای مشهد-دیدنیهای نیشابور-دیدنیهای استان خراسان رضوی-دیدنیهای ایران-دیدنیهای سبزوار-

تهیه و تنظیم: خوش روزگار

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.